ٍگزارشی از وضعیت فرهنگی واجتماعی حوتقل حوتقل باجمعیت تفریبی 6000 نفری خود در آخرین قسمت جنوبی جاغوری وهزارستان موقعیت دارد . وقت از طرف قندهار وارد منطقه می شویم ، این سرزمین در وازه هزارجات باستان به حساب می آید . از لحاظ سوق الجیشی واشراف بر شاه راه هرات – کابل که ستون فقرا ت مواصلاتی کشورا ست جایگاه کم نظیری را به خود اختصاص داده است . سالها است که وجود جبهه ی استراتژیک تنگی شهدا در شرایط بحرانی نظامی – سیاسی کشور، این منطقه و جاغوری را از خطرات احتمالی زیادی حفظ کرده است . در مهار کردن طغیانها ی اخلاقی اجتماعی درون منطقه ای هم دستآوردهای ارزنده ای داشته ودارد . این مجموعه به خوبی نشان دهنده استعداد سرشار این سرزمین می باشد . سابقه فرهنگی : حوتقل یکی از مناطق است که در میان جاغوری به لحا ظ سابقه در خشان علمی فرهنگی خود به نیکنامی وخوش فهمی و دانش خیزی شهرت دارد . از گذشته ها ی دور تا حال ، این خطه دانش خیز ،از بهترین و مهمترین مراکز علمی جاغوری و کشور محسوب می شود . برخاستن عالمان دینی وشخصیت های بزرگ مثل مرحوم آیت الله شیخ قربانعلی وحیدی بنیانگذار حوزه علمیه خوشنام امام صادق (ع ) در حوتقل وجاغوری و گسترش حوزه های علوم دینی در منطقه وفرا منطقه شاهد این مدعا است . عالم وارسته و شخصیت کم نظیر جهان تشیع حضرت آِیت العظمی شیخ اسحاق فیاض و آیت ا... محسنی قندهاری ، حفظهم الله ، حاج آقای شیخ علیاور افتخاری با آنهمه خدمات مانگارش ونیز شیخ رمضانعلی شریفی وکیل شورا در زمان ظاهر شاه و همین طور استاد محمد کریم عظیمی با یک عمر فداکاری واخلاص ومجاهدتش ونیز حاج آقا شیخ یوسف زکی ، بنیانگذار مجتمع علمی فرهنگی قرآن و عترت در کابل ،وتلاش های فرهنگی وجهادی ایشان وبسیار ی دیگر از بزرگان علمی وسیاسی امروز کشور ،که از همین حوزه ی با برکت، به جامعه اسلامی افغانستان تحویل گردیده اند ؛ اینک هرکدام منشای برکات وخدمات عظیم علمی فرهنگی سیاسی و اجتماعی و... برای ملت و کشور خود شده اند. همگی شاهد برکات علمی این سرزمین هستند . ساختمان جدید حوزه مرحوم آیت الله وحید ی رحمةالله علیه : بخشهای این ساختمان عبارتند از : 1 . مسجد جامع این مسجد بزرگ وزیبا شبیه سا ختمان ها ی شهری با مصالح منا سب تجدید بنا گردیده وبامش با ورق فلزی رو کش شده است . ضد باران و برف . نقاشی وترکیب رنگها یش استادانه به نظر می رسد و سیستم صوتی و روشنایی قدرتمند ی دارد و تزیین خوبش نوازشگرچشمها گشته و دیوارهایش سفید کاری گردیده است . 2 . مسجد شرعی تا بستانی : این مسجد به دلیل شرعی بودن ، دروسط اتاقهای قدیمی مدرسه موقعیت داشت و در ساختمان جدید در وسط محوطه ی بزرگ قرار گرفته است و به صورت مسجد تابستانی ایفای نقش می نماید. وهنوز با وجود مسجد جامع در کنارش از اهمیتش چزی فرو نکاهیده است . 3 . اتاقهای مسکونی طلاب : این اتاقهای در هشت باب به نقشه ی جدید، روشن و تیر آهنی ساخته شده است . وقابلیت گرم شد ن در زمستان سرد منطقه را هم دارند . 4 . حیا ط وسیع : این محوطه تقریبا ده برابر حیاط قدیمی این حو زه وسعت دارد و وخود یک کشتزار ی از سبزی و گل و درخت به حساب می آید . ارتفاع دیوارهای اطرافش در حد 2 متر با رنگ سفید به کل ساختمان حوزه جلوه ی خاصی بخشیده است . 5 . کتابخانه : این کتا بخانه نسبتا مجهز و دارای کتب متنوع و بیشتر منابع روایی وتاریخی و درسی و... می باشد . که مشرف بر حیاط وسیع از ضلع شرقی ساختمان مدرسه می باشد. 6 . آشبز خانه : این بخش نیز با توجه به اهمیت زیاد ی که وقت در نظر مردم ما یافته است این نکته به خوبی احساس می شودکه در صورت فراهم شدن شرایط غذای طلاب در مدرسه آماده گردیده و بین آنها توزیع شود . واین کار صرفه جویی مناسبی در وقت و امکانات به حساب می آِید . 7 . امکانات صوتی ، موتور برق و روشنایی مناسب را فعلا به حد مناسب دارا می باشد . 8. موتور خانه و انبار ی نیز از لوازم لاینفک بنا های امروزی شده ودر ساختمان جدید مدرسه مرحوم آِیة الله وحیدی نیز مطابق این نیاز ها اتاقی موتور برق و مکانی هم برای نهگداری اسباب و ابزار کار ،در نظر گرفته شده است . 9 . حمام : امروزه در دور افتاده ترین دهات کشور نیاز به حمام های خصوصی ازاین دست ، احساس می شود و مردم هم از این وسیله جهت بالابردن وضعیت رفاهی خود معمولا بهره مند گردیده اند. 10. سرویس بهداشتی نیز از ضرورت ها ی زندگی بوده وهست و در آنجا هم در اثر ازدیاد جمعیت و بالا رفتن وضعیت بهداشتی عمومی جامعه ، ضرورت این بخش از ساختمان را محسوس تر نموده است . برنامه های جاری مدرسه : الف ) کلاسهای دروس رسمی و اصلی مثل فقه ، اصول ، منطق ، ادبیات و ... ب ) دروس جنبی که در واقع اصلی ترا زا صلی است اما به این عنوان شهرت یافته است مثل مبا حثی کلامی ، تجوید ، قراِئت و .... ج ) نماز جماعت : این امر مهم به صورت دایم امام جماعت لازم دارد که همیشه آن را عهده دار باشد و مردم محل علاقه زیاد ی به بر گزاری آن نشان می دهد .اما فراهم شدن شرایط لازم در آنجا خود بستگی زیاد ی به عناصر دیگر ی دارند . که قدری کار را دشوار می سازد. د ) بر گزاری مراسم ادعیه : مردم معمولا ازاین برنامه ها استقبال می نمایند . ه- ) برگزاری جلسات تصمیم گیری علما وطلاب ومتدینان منطقه ونیز برگزاری خود مناسبات مذهبی و اجتماعی و... و ) جواب گویی به شبهات و سوالات جوانان، دانشجویان ، فرهنگیان و اهالی منطقه . ز ) برگزاری مراسم وجلسات تبلیغی . قابل ذکراست که مصارف احداث ساختمان جدید این مدرسه با برکت ، از محل کمکهای مردمی وعلماو طلاب منطقه و بخصوص چند نفر خیر نخبه تامین گردیده است .البته این مهم با تلاش مستمر جناب استاد رحیمی تحقق یا فته است که با ید همین جا از همه این عزیزان تقدیر و تشکر شود . اجرهم جمیعا علی الله و خداوند توجه وعنایت ویژه به این عزیزان بفرماید انشاء الله . تعدا د طلاب ساکن این حو زه فعلا سی نفر ( 30 ) هستند . اساتید محترم این مدرسه فعلا 3 نفر اند . جناب استاد الحاج شیخ محمد جمعه رحیمی ، جناب استاد حسین علی توسلی و جناب آقای حسینعلی شفایی . *** سطح سواد ، اگر میزان توانایی فارسی خوانی وفارسی نویسی باشد وافراد تازه کار تعلیمی را هم با سواد بشماریم ؛ از 45 تا 50 % با سواد و نو سواد خواهیم داشت که تعداد این جماعت به 3000 نفر خواهد رسید . جمعیت آخوند ها و معلمین و دانشگاه دیده ها اعم از کارمند و مدیر وناظم وفرهنگی ونو آموخته و قدیم آموخته همه افراد که به نحوی کاروان دانش اندوزی و جهل ستیزی را رهبری ویاری می رسانند ومتعلق به همین سرزمین هستند یک جمعیت بیش از 200 نفری را در حال حاضر تشکیل می دهند . لیسه ها : الف ) لیسه استاد شریفی : این مدرسه دولتی بسیار ‘ﭘر جمعیت است از 1250 تا 1300 نفردر دو شفت روزانه از این مرکز آموزشی بهره مند می شوند . معلمین مشغول خدمت، تعدادشان به چهل نفر می رسد . شماری بسیار اندک ازاین ها رسمی اند و حقوق بگیر وزارت معارف دولت جمهوری اسلامی افغانستان هستند (هشت نفر ُ) وبقیه همه بجز چیزی ا ندکی [ 3000 افغانی در ماه ] از اولیای محصلان حقوق می گیرند . مدر ک فعلی معلمان به ندرت لیسانس وغالبا دیﭗلم است . اکثر دبیران این مدرسه از مردم محلی و اندکی از خارج منطقه هستند که این جا مشغول معملی شده اند . ب ) لیسه بی بی زهرا (س ) : همان تعداد محصلان که در لیسه استاد شریفی به تحصیل اشتغال داشتند ؛ در این مدرسه دخترانه هم مشغول درس هستند . از نظر بقیه اوضاع و احوال نیز شباهت زیادی میان این دو مدرسه دخترانه و ﭗسرانه وجود دارد . نیاز مندیهای این مکاتب متوسطه (از ابتدایی تا آخر دبیرستان ] به طور عمده ازاین قرار است : به معلمین بیشتر و زبده تر ، به کتاب زیاد ومتنوع در سی و کمک آموزشی و تاریخ و علوم متعدد دیگر ، به لوازم آزمایشگاهی ،به لوازم صوتی تصویری ، به لوازم نوشت افزاری ، وبه اقلام مورد ورزشی و.... نیاز مبرم احسامس می شود . مکتبخانه ها : یکی دیگر از مراکز فرهنگی مکتبخانه ها است که به صورت مستمر ودر طول سال فرزندان مردم ، با استفاده از این مراکز که معمولا در حسینیه ها کلاس های درسی شان دایر می شود ، به سواد آموزی ﭗرداخته و ازاین حوزه های سنتی مکتبخانه ها بهره مند می شوند . سیستم آموزشی مکتبخانه ها بدین گونه است که یک روحانی با داشتن سواد حد اقل اتمام لمعتین د ر یک ملا بستی (بیله ) که معمولا بین سی خانوار تا صد خانوار است ؛ طی قرار دادی مثلا یک ساله شمسی موظف می شود ، امور مذهبی ، تعلیمی وعرفی مرد م منطقه را در برابر میانگین هفتاد هزار افغانی ( یک میلیون و چهار صد هزار تومان ) اداره کند . نقش این مکتبخانه ها بر حفظ شونات دینی مردم ، آموزش عقاید ، احکام واخلاق بسیار برجسته است . هرچند که دراین اواخر نیازی شدید ی به باز نگری متون درسی وبه روز کردن آن احساس می شود ؛ زیرا در مقایسه بار وش جدید کلاس نقایصی دارد که باید شناسایی وبعد بر طرف شود. دراهمیت و ارزش این مراکز مبارک ؛ همین بس که طی سالیان انقلاب که مکاتب دولتی تعطیل بودند ؛ این مکتبخانه ها بودند که به تنهایی بار سنگین تعلیمی وتربیتی را بردوش داشتند و به خوبی مبارزه بی آمان خود را با گسترش جهل و بی سوادی مرحله به مرحله ﭗیش می برد. سند دیگر این تلاش بی صدا ، این است که وجود با برکت علما وروحانیون فعال درصحنه کشور ، محصول همین حوزه ها ی علمیه ابتداییه است . چنانکه در بقیه مناطق جاغوری جریان همین است . آموزشگاه ها : کورس های زیادی د ر طول سال برای معلمین ، دانشجویان وعلاقه مندان وجود دارد . هر کدام به تناسب تقاضای موجود شکل می گیرد وبر همان اساس ، ﭗا یان می ﭗذیرد . ومکان خاص هم ندارد معمولا بازار محل تجمع مردم جای این آموزشگاه ها موقت است . این مراکز نیز نقش خوبی در گسترش دانش وسواد دارند وبه وجودش نیاز مبرم احسا س می شود هما نگونه که هدایت این مراکز احتیاج جدی می باشد . نخبگان : در جنبه های مختلف کارهای خوب ومناسب زیادی انجام می شود واشخاص معروف می گردند و نام نیک شان درمنطقه ﭗخش می شود ا لبته نخبگان جامعه مربوط به هم همکیشان وهموطنان شان هستند وتعلق معنوی آنان به درجات بیشتر از تعلق خاکی شان است اگر گاهی ارتباط جغرافیایی وزادگاهی افراد برجسته نام برده می شود افتخار منطقه ومردم آن از این جهت است که توانسته اند زمینه ساز رشد و بالندگی چنین بزرگانی باشند وانتظار است که مهارت خویش را افزایش دهند . ودر آینده هم آیت الله وحیدی ها ، حاج شریفی ها ، اخلاقی ها ، میرزامحسن ها ، حا ج ملا علی نقی ها و .... بیشتر وبهتری را تحویل جامعه دهند واگر توانستند در این مسیر توفیق ودست آورد شایسته داشته باشند ، آنگاه به راستی می تواند الگوی دیگر مناطق کشور در نخبه ﭗروری باشند . در انتهای سخن ، این نکته نباید فراموش شودکه د ر میان عالمان دینی طلاب و دانشجویان فعلی هم استعداد های سرشاری وجود دارد واز خود برجستگی های را نشان داده اند ودر آینده نیز انتظار بروز چنین استعدادهای هست . که انشاالله بیشتر و شکوفا تر باد .